Choroby świądowe skóry wywołane działaniem wody
Pruritic skin diseases caused by water
Franciszek Seneczko, Michał Seneczko
Streszczenie
Świąd (swędzenie) jest kwalifi kowany jako nieprzyjemne odczucie skóry i/lub sąsiednich błon śluzowych, które często wywołuje potrzebę drapania. Klinicznie świąd dzieli się na typ histaminozależny i histaminoniezależny. Świąd może występować jako dolegliwość idiopatyczna lub związana z różnymi czynnikami zewnętrznymi i wewnętrznymi. Poza tym wyróżnia się choroby świądowe skóry wywołane działaniem wody, które stanowią grupę patologii charakteryzujących się zmianami skórnymi lub dyskomfortem wywołanym krótkotrwałym kontaktem z wodą. W pracy omówiono: pokrzywkę wodną, świąd wodny i keratodermię wodną.
Abstract
Pruritus (itching) is defined as an unpleasant sensation of the akin and/or adjacent mucous membranes that triggers the urge to scratch. Clinically pruritus is divided into histamine-dependent and non-histamine-dependent types. Pruritus may occur as an idiopathic condition or be related to various external and internal factors. In addition, there are water-induced pruritic skin diseases, which are a group of pathologies characterized by skin lesions or discomfort caused by short-term contact with water. The paper discussed aquatic urticaria, aquatic pruritus and aquatic keratoderma.
Słowa kluczowe: świąd, pokrzywka wodna, świąd wodny, keratodermia wodna, diagnostyka
Key words: pruritus, aquatic urticaria, aquagenic pruritus, aquatic keratoderma, diagnostics
Sarkoidoza skórna
Cutaneous sarcoidosis
Magdalena Jung, Miłosz Ulanowski, Dominika Czarnecka, Ewa Kulpińska, Monika Czechowska
Streszczenie
Sarkoidoza (sarcoidosis) to układowa choroba ziarniniakowa, której etiologia nie jest w pełni wyjaśniona. W patogenezie biorą udział czynniki genetyczne, immunologiczne i środowiskowe. W przebiegu choroby dochodzi do formowania nieserowaciejących ziarniniaków. Głównie zajęte są płuca, węzły chłonne, skóra, narząd wzroku, narządy miąższowe i ślinianki przyuszne, a rzadziej ośrodkowy układ nerwowy, serce i kości. Zmiany skórne stwierdza się u ok. 20-35% pacjentów – mogą one mieć charakter swoisty lub nieswoisty (odczynowy). Sarkoidoza bywa nazywana „wielkim naśladowcą” – objawy skórne mogą przybierać postać polimorficznych wykwitów i przypominać inne dermatozy. Niejednokrotnie są pierwszym objawem choroby i wyprzedzają zajęcie innych narządów. U każdego pacjenta z sarkoidozą skórną należy przeprowadzić diagnostykę w kierunku procesu układowego. W pracy przedstawiono przypadek kliniczny 68-letniego pacjenta, u którego rozpoznano sarkoidozę skórną po ok. 10 latach od pojawienia się zmian skórnych. Choroba, z uwagi na różnorodność obrazu klinicznego, stanowi wyzwanie diagnostyczne. Opisany przypadek podkreśla konieczność uwzględniania tej choroby w diagnostyce różnicowej innych dermatoz.
Abstract
Sarcoidosis is a systemic granulomatous disease, the etiology of which remains incompletely understood. Genetic, immunological, and environmental factors are involved in its pathogenesis. The disease is characterized by the formation of non-caseating granulomas. The lungs, lymph nodes, skin, eyes, parenchymal organs, and parotid glands are most commonly affected, whereas involvement of the central nervous system, heart, and bones is less frequent. Cutaneous manifestations occur in approximately 20-35% of patients and may be classified as specific or nonspecific (reactive). Sarcoidosis is often referred to as a “great mimicker,” as its cutaneous manifestations may be highly polymorphic and resemble a wide range of other dermatoses. Skin lesions may be the first manifestation of the disease and may precede the involvement of other organs. Every patient with cutaneous sarcoidosis should therefore undergo evaluation for systemic involvement. This article presents the case of a 68-year-old patient in whom cutaneous sarcoidosis was diagnosed approximately 10 years after the initial appearance of skin lesions. Due to the diversity of its clinical presentation, the disease remains a diagnostic challenge. The presented case highlights the importance of considering sarcoidosis in the differential diagnosis of other dermatoses.
Słowa kluczowe: sarkoidoza, sarkoidoza skórna, wielki naśladowca, zmiany skórne swoiste i nieswoiste, nieserowaciejące ziarniniaki, objaw galaretki jabłkowej
Key words: sarcoidosis, cutaneous sarcoidosis, great mimicker, specific and nonspecific skin lesions, non-caseating granulomas, apple jelly sign
Klaskoteron – pierwszy miejscowy antagonista receptora androgenowego w leczeniu trądziku zwykłego
Clascoterone – the first topical androgen receptor antagonist for the treatment of acne vulgaris
Jagoda Stroynowska, Nina Krawczyk
Streszczenie
Trądzik zwykły (acne vulgaris) jest przewlekłą, wieloczynnikową chorobą zapalną jednostki włosowo-łojowej, której patogeneza obejmuje nadmierną produkcję łoju, zaburzenia keratynizacji, zmiany w obrębie mikrobiomu skóry oraz stan zapalny. Istotną rolę w tych procesach odgrywają androgeny, które za pośrednictwem receptora androgenowego (androgen receptor – AR) regulują aktywność sebocytów, wpływają na produkcję i skład łoju oraz uczestniczą w procesach zachodzących w obrębie lejka mieszka włosowego. Znaczenie androgenów w patogenezie trądziku zależy jednak nie tylko od ich stężenia ogólnoustrojowego, lecz także od lokalnego metabolizmu hormonów steroidowych, aktywności 5α- reduktazy, ekspresji AR oraz indywidualnej wrażliwości jednostki włosowo-łojowej.
Poznanie tych mechanizmów doprowadziło do opracowania klaskoteronu (cortexolone 17α-propionate), pierwszego miejscowego antagonisty receptora androgenowego przeznaczonego do leczenia trądziku zwykłego i zarazem pierwszego od ok. 40 lat leku przeciwtrądzikowego wprowadzającego do praktyki klinicznej nowy mechanizm działania. Lek ten hamuje zależną od androgenów aktywację AR w obrębie jednostki włosowo-łojowej, ograniczając w ten sposób aktywność sebocytów i keratynocytów lejka mieszka włosowego, a także zmniejszając stan zapalny. Wykazano, że stosowanie przez pacjentów z trądzikiem zwykłym klaskoteronu w stężeniu 1% w postaci kremu 2 razy na dobę przez 12 tygodni prowadzi do istotnej redukcji zmian zarówno zapalnych, jak i niezapalnych.
Klaskoteron charakteryzuje się korzystnym profilem tolerancji, a działania niepożądane mają najczęściej charakter miejscowy i łagodny. Jego istotną zaletą jest możliwość stosowania zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn oraz ograniczenie ogólnoustrojowych działań antyandrogenowych, co wynika z szybkiego metabolizmu leku w miejscu aplikacji.
Klaskoteron może stanowić wartościową opcję zarówno w monoterapii, jak i jako element terapii skojarzonej z innymi lekami przeciwtrądzikowymi, choć dane dotyczące optymalnych połączeń terapeutycznych pozostają ograniczone i wymagają potwierdzenia w większych badaniach randomizowanych. Wprowadzenie klaskoteronu do praktyki klinicznej wyznacza nowy, bardziej precyzyjny kierunek w leczeniu trądziku zwykłego.
Abstract
Acne vulgaris is a chronic, multifactorial inflammatory disease of the pilosebaceous unit. Its pathogenesis involves excessive sebum production, keratinization disorders, skin microbiome alterations, and inflammation. Androgens play a crucial role in these processes; via the androgen receptor (AR), they regulate sebocyte activity, influence sebum production and composition, and participate in infundibular processes. The impact of androgens depends not only on their systemic concentration but also on local steroid metabolism, 5α-reductase activity, AR expression, and individual tissue sensitivity.
Słowa kluczowe: trądzik zwykły, androgeny, receptor androgenowy, klaskoteron, cortexolone
17α-propionate, 5α-reduktaza, terapia miejscowa, antyandrogeny
Key words: acne vulgaris, androgens, androgen receptor, clascoterone, cortexolone 17α-propionate, 5α-reductase, topical therapy, antiandrogens
Choroba Dariera rozpoznana w 7. Dekadzie życia – opis przypadku
Darier disease diagnosed in the 7th decade of life – a case report
Miłosz Ulanowski, Dominika Czarnecka
Streszczenie
Choroba Dariera (Darier disease – DD) jest rzadką, autosomalnie dominującą genodermatozą uwarunkowaną mutacją w genie ATP2A2, której objawy typowo pojawiają się w okresie dojrzewania. Pacjenci z DD o późnym początku, bez obciążającego wywiadu rodzinnego, stanowią szczególne wyzwanie diagnostyczne. W pracy przedstawiono przypadek kliniczny 63-letniej pacjentki z wieloletnim wywiadem nawracających zmian skórnych. W badaniu dermatologicznym stwierdzono brunatne, hiperkeratotyczne grudki zlokalizowane w obrębie tułowia i fałdów skórnych, zmiany dłoniowo-podeszwowe oraz dystalne ubytki płytek paznokciowych w kształcie litery V. Charakterystyczny wzorzec dermatoskopowy (żółtawobrązowe obszary otoczone białawym halo) oraz obraz histopatologiczny potwierdziły rozpoznanie DD. Przypadek podkreśla konieczność uwzględnienia tej genodermatozy w diagnostyce różnicowej nawracających zmian hiperkeratotycznych u wszystkich pacjentów, niezależnie od wieku i wywiadu rodzinnego.
Abstract
Darier disease (DD) is a rare autosomal dominant genodermatosis caused by pathogenic variants in the ATP2A2 gene, with symptoms typically developing during adolescence. Late-onset DD, particularly in patients without a family history of the disease, poses a considerable diagnostic challenge. We present the case of a 63-year-old woman with a long-standing history of recurrent skin lesions. Dermatological examination revealed brown hyperkeratotic papules involving the trunk and intertriginous areas, palmoplantar lesions, and characteristic V-shaped notching of the distal nail plates. A characteristic dermoscopic pattern consisting of yellowishbrown areas surrounded by a whitish halo supported the diagnosis, which was subsequently confirmed by histopathological examination. This case highlights the importance of including DD in the differential diagnosis of recurrent hyperkeratotic skin lesions, regardless of the patient’s age or family history.
Słowa kluczowe: choroba Dariera, choroba Dariera o późnym początku, genodermatoza, dyskeratoza, akantoliza
Key words: Darier disease, late-onset Darier disease, genodermatosis, dyskeratosis, acantholysis
Współistnienie bielactwa segmentalnego, choroby tarczycy o podłożu autoimmunologicznym i łysienia plackowatego u 13-letniej dziewczynki
Coexistence of segmental vitiligo, autoimmune thyroid disease, and alopecia areata in a 13-year-old girl
Piotr Brzeziński, Marta Nadarzyńska, Iga Andrzejczak
Streszczenie
Bielactwo, łysienie plackowate i autoimmunologiczne choroby tarczycy należą do grupy schorzeń o podłożu immunologicznym, które mogą współistnieć, szczególnie w populacji pediatrycznej. Przedstawiono przypadek 13-letniej dziewczynki z rzadką triadą chorób autoimmunologicznych: bielactwem segmentalnym, łysieniem plackowatym oraz autoimmunologiczną chorobą tarczycy. U 13-letniej pacjentki stwierdzono ogniska odbarwienia skóry o typie segmentalnym w obrębie prawego boku i prawego uda oraz ogniska niebliznowaciejącego wyłysienia skóry owłosionej głowy. W wywiadzie i badaniach dodatkowych rozpoznano również autoimmunologiczną chorobę tarczycy. Współistnienie bielactwa segmentalnego, łysienia plackowatego oraz autoimmunologicznej choroby tarczycy u dzieci, choć rzadkie, może wskazywać na wspólny mechanizm immunopatogenetyczny. Wymaga to diagnostyki przesiewowej w kierunku innych chorób autoimmunologicznych i wielospecjalistycznego postępowania terapeutycznego.
Abstract
Vitiligo, alopecia areata, and autoimmune thyroid disease are among the immune- mediated conditions that can coexist, particularly in the pediatric population. We present the case of a 13-year-old girl with a rare triad of autoimmune diseases: segmental vitiligo, alopecia areata, and autoimmune thyroid disease. The 13-year-old patient presented with patches of segmental skin depigmentation on her right flank and right thigh, as well as patches of non-scarring alopecia on the scalp. The history and additional tests also revealed autoimmune thyroid disease. The coexistence of segmental vitiligo, alopecia areata, and autoimmune thyroid disease in children, although rare, may indicate a common immunopathogenetic mechanism. This requires screening for other autoimmune diseases and a multidisciplinary therapeutic approach.
Słowa kluczowe: bielactwo segmentalne, łysienie plackowate, autoimmunologiczna choroba
tarczycy, dzieci, choroby autoimmunologiczne
Key words: segmental vitiligo, alopecia areata, autoimmune thyroid disease, children, autoimmune diseases
Nieoczywisty obraz owrzodzenia Marjolina. Miejscowa progresja raka płaskonabłonkowego podczas immunoterapii z fenotypem zapalnym przypominającym piodermię – opis przypadku i przegląd piśmiennictwa
An unusual presentation of Marjolin’s ulcer. Local progression of squamous cell carcinoma during immunotherapy with a pyoderma-like inflammatory phenotype – a case report and literature review
Aldona Olejnik
Streszczenie
Opis przypadku. U 64-letniego pacjenta z przewlekłą raną pooparzeniową grzbietu w 2025 r. rozpoznano miejscowo zaawansowanego raka płaskonabłonkowego skóry (cutaneous squamous cell carcinoma – cSCC) G1 z zajęciem węzłów chłonnych pachowych i pachwinowych. Podczas leczenia cemiplimabem powierzchnia owrzodzenia zwiększyła się ok. 6- krotnie, a grubość nacieku w tomografii komputerowej wzrosła z 11 mm do 16 mm, przy jednoczesnej stabilizacji zmian węzłowych i płucnych. Sinofioletowe, podminowane brzegi owrzodzenia, krwawienie i nasilony odczyn zapalny sugerowały piodermię zgorzelinową (pyoderma gangrenosum – PG). Trzy biopsje wykazały jednak rogowaciejącego SCC G1. Po zastosowaniu antybiotykoterapii i metyloprednizolonu nasilenie odczynu zapalnego zmniejszyło się, a stężenie białka C-reaktywnego (C-reactive protein – CRP) spadło ze 127 mg/l do 47,5 mg/l, bez zahamowania progresji nowotworu.
Omówienie i wnioski. Przypadek ilustruje miejscową progresję SCC podczas immunoterapii, przy stabilizacji pozostałych zmian i współistniejącym fenotypie piodermopodobnym. W pracy przeprowadzono również przegląd piśmiennictwa dotyczącego SCC rozwijającego się w ranach przewlekłych, odpowiedzi na leczenie cemiplimabem oraz diagnostyki różnicowej owrzodzeń o nasilonym odczynie zapalnym, ze szczególnym uwzględnieniem PG i pseudoprogresji. Zmiana morfologii przewlekłej rany wymaga ponownej biopsji oraz równoległej oceny pod kątem progresji nowotworu, zakażenia i dermatozy zapalnej. W opisywanym przypadku obraz kliniczny nie stanowił wystarczającej podstawy do rozpoznania pseudoprogresji ani potwierdzenia PG.
Abstract
Case presentation. In 2025, a 64-year-old patient with a chronic postburn wound on the back was diagnosed with locally advanced, well-differentiated (G1) cutaneous squamous cell carcinoma (cSCC), with axillary and inguinal lymph node involvement. During treatment with cemiplimab, the ulcerated surface area increased approximately 6 fold, while the thickness of the infiltrative lesion on computed tomography increased from 11 to 16 mm, despite stabilization of the nodal and pulmonary lesions. Violaceous-blue, undermined ulcer margins, bleeding, and a pronounced inflammatory response raised suspicion of pyoderma gangrenosum (PG). However, three biopsies demonstrated keratinizing cSCC, grade 1. Following antibiotic therapy and methylprednisolone treatment, the inflammatory response diminished, and the C-reactive protein (CRP) level decreased from 127 to 47.5 mg/L, without arresting tumor progression.
Discussion and conclusions. This case illustrates local progression of cSCC during immunotherapy, despite stabilization of other disease sites, accompanied by a pyoderma gangrenosum-like clinical phenotype. As part of this study, a literature review was also conducted focusing on cSCC arising in chronic wounds, responses to cemiplimab, and the differential diagnosis of ulcerative lesions with pronounced inflammation, with particular emphasis on pyoderma gangrenosum and pseudoprogression. Changes in the morphology of a chronic wound warrant repeat biopsy and a parallel assessment for tumor progression, infection, and inflammatory dermatoses. In the present case, the clinical findings did not provide sufficient evidence to diagnose pseudoprogression or confirm PG.
Słowa kluczowe: owrzodzenie Marjolina, rak płaskonabłonkowy skóry, cemiplimab, immunoterapia, piodermia zgorzelinowa, rana przewlekła, pseudoprogresja
Key words: Marjolin ulcer, cutaneous squamous cell carcinoma, cemiplimab, immunotherapy, pyoderma gangrenosum, chronic wound, pseudoprogression
Skutki zaniedbania: olbrzymia kłykcina kończysta
Burden of neglect: giant condyloma acuminatum
Divya Yadav
Streszczenie
Kłykciny kończyste są łagodnymi zmianami wywoływanymi przez zakażenie wirusem brodawczaka ludzkiego (human papilloma virus – HPV), głównie typami niskoonkogennymi 6 i 11. Przenoszą się drogą kontaktów seksualnych i zwykle są niewielkie, ale w rzadkich przypadkach mogą osiągać ogromne rozmiary, tworząc tzw. olbrzymie kłykciny (guz Buschkego-Löwensteina). Charakteryzują się miejscowo agresywnym wzrostem, nawrotowością oraz ryzykiem transformacji nowotworowej, dlatego wymagają leczenia skojarzonego i wczesnej interwencji. Kobieta 55-letnia zgłosiła się z 15-letnią historią stopniowo powiększającej się zmiany brodawkowatej w obrębie sromu, początkowo rozwijającej się jako niewielka brodawka, która z czasem rozrosła się, obejmując większość zewnętrznych narządów płciowych i krocze. Pacjentka nie była wcześniej leczona, nie zgłaszała immunosupresji ani zakażeń przenoszonych drogą płciową. W ostatnich latach zmiana stała się cuchnąca, krucha i znacznie utrudniała chodzenie, siedzenie oraz utrzymanie higieny. W badaniu fizykalnym stwierdzono rozległą, egzofityczną, kalafiorowatą masę o wymiarach ok. 12 x 15 cm, z ogniskami owrzodzeń i martwicy, łatwo krwawiącą przy kontakcie. Węzły chłonne pachwinowe nie były powiększone. Badania laboratoryjne wykazały łagodną niedokrwistość, a testy w kierunku ludzkiego wirusa upośledzenia odporności (human immunodefi ciency virus – HIV) dały wyniki ujemne. Histopatologia potwierdziła kłykciny kończyste (condyloma acuminatum) bez cech dysplazji ani inwazji. Badania obrazowe wykluczyły naciekanie tkanek głębokich i przerzuty. Zastosowano leczenie etapowe: krioterapię oraz immunoterapię śródzmianową (MMR); uzyskano istotną redukcję guza, a następnie wykonano szerokie wycięcie chirurgiczne. Uzyskano dobre gojenie i powrót prawidłowej funkcji chodu.
Abstract
Condylomata acuminata are benign lesions caused by human papillomavirus (HPV) infection, primarily the low-risk types 6 and 11. They are sexually transmitted and typically small in size; however, in rare cases, they can grow to massive proportions, forming so-called giant condylomata (Buschke-Löwenstein tumor). Characterized by locally aggressive growth, a tendency to recur, and a risk of malignant transformation, they require combination therapy and early intervention. A 55-year-old woman presented with a 15-year history of a progressively enlarging vulvar lesion; it began as a small wart and gradually expanded to involve the majority of the external genitalia and the perineum. The patient had received no prior treatment and reported no history of immunosuppression or sexually transmitted infections. In recent years, the lesion had become malodorous and friable, significantly hindering walking, sitting, and personal hygiene. Physical examination revealed an extensive, exophytic, cauliflower-like mass measuring approximately 12 x 15 cm, with areas of ulceration and necrosis that bled easily upon contact. There was no inguinal lymphadenopathy. Laboratory tests showed mild anemia, and human immunodeficiency virus (HIV) testing was negative. Histopathology confirmed condyloma acuminatum without evidence of dysplasia or invasion. Imaging studies ruled out deep tissue infiltration and metastases. A staged treatment approach was employed – comprising cryotherapy and intralesional immunotherapy (MMR) – resulting in significant tumor reduction, followed by wide surgical excision. Good healing and the restoration of normal gait function were achieved.
Słowa kluczowe: HPV, kłykciny kończyste, Buschke-Löwenstein, srom, krioterapia, wycięcie chirurgiczne
Key words: HPV, condylomata acuminata, Buschke-Löwenstein, vulva, cryotherapy, surgical
excision
Dermatologia dziecięca – pytania i odpowiedzi
Mirosława Kuchciak-Brancewicz, Dorota Lorenz
Streszczenie
Fitofotodermatoza to stan, w którym zmiany skórne pojawiają się po narażeniu na światło słoneczne po uprzednim kontakcie z sokiem roślinnym. Choroba kociego pazura ze względu na mnogość objawów często może pozostać nierozpoznana. Artykuł zawiera ponadto informacje o stosowaniu miejscowym hydrokortyzonu, a także o leczeniu i możliwych przyczynach rumienia guzowatego u dzieci. Znamię Beckera jest przykładem łagodnej zmiany skórnej, lecz zespół znamienia Beckera może nieść za sobą poważne konsekwencje.
Abstract
Phytophotodermatosis is a condition, where skin lesions occur after expression to sun light preceded by contact with herbal sap. Cat scratch disease oftentimes might by unrecognized due to the variety of its symptoms. The article also contains information about usage of topical hydrocortisone, as well as treatment and possible causes of erythema nodosum in children. Becker’s nevus is an example of benign skin lesion, although Becker’s nevus syndrome may cause serious consequences.
Słowa kluczowe: znamię Beckera, rumień guzowaty, hydrokortyzon, choroba kociego pazura, fitofotodermatoza
Key words: Becker’s nevus, erythema nodosum, hydrocortisone, cat scratch disease, phytophotodermatosis