Dermatologia Praktyczna, 1/2018

  • Rola stresu oraz innych czynników środowiskowych w etiopatogenezie łysienia
    plackowatego
  • Pieluszkowe zapalenie skóry z podrażnienia
  • Obrzęk naczynioruchowy mediowany bradykininą – charakterystyka, etiopatogeneza i leczenie 
  • Ocena efektów leczenia preparatem złożonym zawierającym kalcypotriol i betametazon w miejscowym leczeniu łuszczycy 
  • Wybrane choroby płytki paznokciowej 
  • Pimekrolimus w AZS jako nowoczesna opcja terapeutyczna u dzieci poniżej 2. roku życia – przegląd piśmiennictwa
  • Epilacja metodą IPL – możliwe działania niepożądane. Opis przypadku
  • Pęcherzyca paraneoplastyczna – opis przypadku oraz krótki przegląd piśmiennictwa
  • Nowe prawo Unii Europejskiej związane z ochroną danych osobowych podczas prowadzenia działalności leczniczej – Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r.

Wersja drukowana:

Cena: 22.00 PLN

Wersja eBook:

Cena: 22.00 PLN

Rola stresu oraz innych czynników środowiskowych w etiopatogenezie łysienia plackowatego 
The role of stress and other environmental factors in the etiopathogenesis of alopecia areata
Katarzyna Tabara, Wojciech Bienias, Andrzej Kaszuba
 
Pieluszkowe zapalenie skóry z podrażnienia 
Diaper dermatitis from irritation
Mirosława Kuchciak-Brancewicz, Aleksandra Kobusiewicz, Aleksandra Rek, Joanna Krzysiek
 
Obrzęk naczynioruchowy mediowany bradykininą –  harakterystyka, etiopatogeneza i leczenie 
Angioedema mediated by bradykinin – characteristic, etiology and treatment
Anna Żuchowska, Magdalena Kręgiel, Aleksandra Rek, Katarzyna Poznańska-Kurowska, Ewa Trznadel-Grodzka, Andrzej Kaszuba
 
Ocena efektów leczenia preparatem złożonym zawierającym kalcypotriol i betametazon w miejscowym leczeniu łuszczycy  
Evaluation of the eff ects of treatment with the combined preparation, containing calcipotriol and betamethasone, in local psoriasis
Katarzyna Feliksik-Skrobich, Anna Malewska-Woźniak, Weronika Pietrenko, Agnieszka Osmola-Mańkowska, Zygmunt Adamski
 
Wybrane choroby płytki paznokciowej
Selected nail diseases
Aleksandra Buczek, Dominika Wcisło-Dziadecka, Katarzyna Sierant, Ligia Brzezińska-Wcisło
 
Pimekrolimus w azs jako nowoczesna opcja terapeutyczna u dzieci poniżej 2. Roku życia – przegląd piśmiennictwa
Pimecrolimus as a modern optional treatment of atopic dermatitis in children under 2 years of age – literature review
Paula Mazan, Andrzej Kaszuba, Joanna Narbutt

Epilacja metodą IPL – możliwe działania niepożądane. Opis przypadku
IPL epilation – possible side effects. A case report
Aleksandra Kosmala, Ryszard Żaba, Zygmunt Adamski
 
Pęcherzyca paraneoplastyczna – opis przypadku oraz krótki przegląd piśmiennictwa
Paraneoplastic pemphigus – case report and short literature review
Pola Dobrowolska
 
Dermatologia dziecięca – pytania i odpowiedzi
Mirosława Kuchciak-Brancewiczystąpienia objawów anafilaksji.
 
Nowe prawo unii europejskiej związane z ochroną danych osobowych podczas prowadzenia działalności leczniczej – Rozporządzenie parlamentu europejskiego i rady (UE) 2016/679 Z dnia 27 kwietnia 2016 r.
Rafał Patryn

Rola stresu oraz innych czynników środowiskowych w etiopatogenezie łysienia plackowatego 
The role of stress and other environmental factors in the etiopathogenesis of alopecia areata
Katarzyna Tabara, Wojciech Bienias, Andrzej Kaszuba
Streszczenie
Łysienie plackowate charakteryzuje się niejednolitą utratą włosów ze skóry głowy i innych części ciała. Etiologia łysienia plackowatego nadal nie jest w pełni zrozumiała. Mimo to badania ostatnich lat ukazały szerszy wgląd w patomechanizm łysienia plackowatego i ujawniły, że jest to specyficzna narządowo choroba, wywołana autoimmunologiczną reakcją komórkową. W pracy omówiono rolę stresu i innych czynników środowiskowych w etiopatogenezie łysienia plackowatego. Wiadomo, że stres psychiczny powoduje zaostrzenie różnych chorób skóry, w tym łysienia plackowatego. Sugeruje się, że hiperaktywność osi podwzgórze-przysadka-nadnercza u pacjentów dotkniętych łysieniem plackowatym jest reakcją neuroendokrynną na stres. Niektóre inne czynniki wyzwalające, takie jak infekcje wirusowe, urazy, dieta i hormony, mogą także odgrywać rolę w etiopatogenezie choroby.
Słowa kluczowe: łysienie plackowate, stres, czynniki środowiskowe
Abstract
Alopecia areata (AA) is considered as disorder characterized by patchy loss of hair from the scalp and other body parts. The etiology of alopecia areata is still not fully understood. However, recent studies have provided insights into the pathomechanisms of AA and revealed that it is an organ-specifi c and cell-mediated autoimmune disease. In this paper the role of stress and other enviromental factors in the etiopathogenesis of alopecia areata are discussed. Psychological stress is known to cause exacerbation of different skin pathologies including alopecia areata. A hyperactivity of the hypothalamic-pituitary-adrenal axis in patients affected by alopecia areata was proposed to be a neuroendocrine response to stress. Some other triggers, such as viral infections, trauma, diet and hormones may also have a role in the etiopathogenesis of the disease.
Key words: alopecia areata, stress, enviromental factors
 
Pieluszkowe zapalenie skóry z podrażnienia 
Diaper dermatitis from irritation
Mirosława Kuchciak-Brancewicz, Aleksandra Kobusiewicz, Aleksandra Rek, Joanna Krzysiek
Streszczenie
Okres niemowlęctwa i wczesnego dzieciństwa to czas, w którym może rozwinąć się pieluszkowe zapalenie skóry. Czynnikiem zagrażającym jest sama pieluszka, dodatkowo istnieją także czynniki zaostrzające. Najczęstszym zapaleniem jest nadkażenie drożdżakowe.
Słowa kluczowe: dzieci, pieluszkowe, zapalenie skóry, okluzja, drożdżaki
Abstract
The period from birth to early childhood is the time when diaper dermatitis can develop. The mere presence of a diaper is a threatening factor, there are also additional aggravating factors. The most common is superinfection of yeast.
Key words: children, diaper dermatitis, occlusion, yeasts
 
Obrzęk naczynioruchowy mediowany bradykininą –  harakterystyka, etiopatogeneza i leczenie 
Angioedema mediated by bradykinin – characteristic, etiology and treatment
Anna Żuchowska, Magdalena Kręgiel, Aleksandra Rek, Katarzyna Poznańska-Kurowska, Ewa Trznadel-Grodzka, Andrzej Kaszuba
Streszczenie
Obrzęk naczynioruchowy to lokalny, niezapalny, ograniczony obrzęk tkanki podskórnej lub podśluzówkowej wynikający ze wzrostu przepuszczalności naczyń krwionośnych zlokalizowanych w głębszych warstwach skóry lub błony śluzowej. Obrzęk naczynioruchowy często występuje jako część obrazu klinicznego pokrzywki, wówczas obecne są zarówno bąble pokrzywkowe będące wynikiem obrzęku górnych warstw skóry, jak i obrzęk naczynioruchowy. Jeśli obrzęk naczynioruchowy nawraca bez występowania bąbli pokrzywkowych, wówczas pacjent powinien być diagnozowany w kierunku obrzęku naczynioruchowego rozumianego jako odrębna jednostka chorobowa. Przyczyną powstawania obrzęku naczynioruchowego w większości przypadków są dwa mediatory – histamina i bradykinina. Zgodnie z zaproponowaną klasyfikacją obrzęku naczynioruchowego wyróżnia się postacie wrodzone będące wynikiem mutacji pojedynczych genów oraz postacie nabyte.
Słowa kluczowe: obrzęk naczynioruchowy, bradykinina, inhibitor C1, czynnik XII, ACEI
Abstract
Angioedema is defined as local, noninflamatory, self-limiting edema of subcutaneous or submucosal region owing to increased permeability of cappilaries located in the deep layer of the skin and mucoue. Angioneurotic edema often occurs as part of the clinical picture of urticaria, then urticarial wheals as a result of swelling of the upper layers of the skin as well as angioneurotic edema are present. If angioedema recurs without wheals, the patient should be diagnosed for angioedema as a separate entity. The cause of angioedema in most cases are two mediators – histamine and bradykinin. According to the proposed classification of angioedema, it can be divided into hereditary types resulting from mutations of single genes and acquired types.
Key words: angioedema, bradykinin, C1 inhibitor, factor XII, ACEI
 
Ocena efektów leczenia preparatem złożonym zawierającym kalcypotriol i betametazon w miejscowym leczeniu łuszczycy  
Evaluation of the eff ects of treatment with the combined preparation, containing calcipotriol and betamethasone, in local psoriasis
Katarzyna Feliksik-Skrobich, Anna Malewska-Woźniak, Weronika Pietrenko, Agnieszka Osmola-Mańkowska, Zygmunt Adamski
Streszczenie
Łuszczyca jest jedną z najczęściej występujących chorób skóry. Zmiany skórne występują zwykle w widocznych, stygmatyzujących miejscach, co sprawia, że łuszczyca stanowi istotny problem społeczny. Stosowane leczenie miejscowe nie zawsze jest skuteczne. Leki ogólne i leczenie biologiczne z powodu działań niepożądanych, a także kosztów, nie są terapiami pierwszego wyboru. Istotnym wyzwaniem jest zatem znalezienie preparatów miejscowych o wysokiej skuteczności. W artykule przedstawiono wyniki terapii lekiem skojarzonym zawierającym kalcypotriol i betametazon. Stosowanie preparatów złożonych zawierających steryd i analog witaminy D3 podczas leczenia pierwszego rzutu w łagodnej postaci łuszczycy jest zgodne z rekomendacjami Polskiego Towarzystwa Dermatologicznego.
Słowa kluczowe: łuszczyca, leczenie miejscowe, glikokortykosteroidy, analogi witaminy D3, leczenie skojarzone
Abstract
Psoriasis is one of the most common skin diseases. Skin lesions that often occur in visible, stigmatizing places cause that psoriasis is a significant social problem. The local treatment used is not always effective. General medications and biological treatment due to adverse effects and costs are not first-choice therapies. Therefore, the problem is to find topical preparations with high effectiveness. In the described cases of patients, we present the results of the treatment with a combination drug containing calcipotriol and betamethasone. The use of combined preparations containing steroid and analog of vitamin D3 as first-line treatment in mild psoriasis is in line with the recommendations of the Polish Dermatological Society.
Key words: psoriasis, topical treatment, steroids, vitamin D analogs, combined treatment
 
Wybrane choroby płytki paznokciowej
Selected nail diseases
Aleksandra Buczek, Dominika Wcisło-Dziadecka, Katarzyna Sierant, Ligia Brzezińska-Wcisło
Streszczenie
Paznokieć (łac. unguis, gr. onyx) to jeden z wytworów naskórka pełniący funkcję ochronną oraz pomagający w wykonywaniu precyzyjnych czynności palcami. W jego budowie wyróżniamy kilka struktur: macierz (matrix), łożysko łącznotkankowe, zrogowaciałą płytkę paznokciową otaczającą skórę (paronychium), obrąbek naskórkowy (eponychium) oraz łączące część wolną płytki z łożyskiem hyponychium. Macierz jest miejscem wzrostu płytki paznokciowej, który wynosi ok. 2 mm na miesiąc i jest zależny m.in. od pory roku, wieku, krążenia obwodowego czy stanu odżywienia, przy czym tempo przyrostu paznokci u rąk jest kilkakrotnie większe niż u stóp. Grubość paznokcia to zwykle 0,5-0,7 mm, a sam paznokieć jest zbudowany ze 100-150 warstw korneocytów (zrogowaciałych keratynocytów). Paznokieć jest przepuszczalny dla światła, co bywa przyczyną zjawiska tzw. fotoonycholizy – oddzielania się płytki paznokciowej od łożyska pod wpływem światła, przy równoczesnym zażywaniu niektórych leków, np. doksycykliny. Przepuszczalność paznokcia dla światła skutkuje również tym, iż przez płytkę obserwować można naczynia włosowate zaopatrujące wał paznokciowy, co w medycynie wykorzystywane jest w badaniu kapilaroskopowym (przydatnym w diagnostyce twardziny układowej, pierwotnego i wtórnego objawu Raynauda, a nawet łuszczycy). Główną funkcją paznokci jest ułatwianie wykonywania precyzyjnych czynności, dlatego wady ich kształtu czy budowy mogą powodować u pacjentów spory dyskomfort w życiu codziennym, również ze względu na szpecący dłonie wygląd. Odrost wymaga 6-12 miesięcy dla paznokci rąk i 12-18 miesięcy dla paznokci stóp, dlatego leczenie wymaga cierpliwości ze strony zarówno lekarza, jak i pacjenta. Zaburzenia morfologii paznokci mogą być wrodzone i nabyte [1, 5, 6].
Słowa kluczowe: zmiany strukturalne paznokci, zmiany zabarwienia paznokci, wady wrodzone rozwoju paznokci
Abstract
Nail (lat. unguis, gr. onyx) is one of the epidermis’ products. It has the function of protecting the distal phalanx. It also serves to enhance precise delicate movements of the fingers. It consists of matrix, nail bed, nail plate, paronychium and eponychium (surrounding skin) and hyponychium (tissue which connects free margine with nail bed). The matrix produces cells that become the nail plate. Nail growth is about 2 millimetres a month and its actual growth rate dependents on season, age, peripheral circulation and diet. Fingernails grows many times faster then toenails. Nail plate is about 0,5-0,7 millimetres thick. It consists of 100-150 layers of keratinocytes (horny cells). The nail is penetrable to light, what is a cause of photo-onycholysis which is detachment nail plate from nail bed under influence of light with simultaneous use of drugs e.g. doxycycline. Nails permeability for light results in possibility to see capillaries of the nail shaft, which is used during the capillaroscopy. This examination in used in diagnosting process of scleroderma, psoriasis, primary and secondary Raynaud phenomena. Nails help with precision movements, that is why nail defects can cause discomfort in every day life, also because of unsightly appearance of hands. Regrowth takes 6-12 months for hand nails and 12-18 months for foot nails, so the therapy requires patients and doctors patience. Morphological disorders of nails may be congenital or acquired [1, 5, 6].
Key words: changes in nail structure, discoloration in nail plates, congenital and hereditary nail disorders
 
Pimekrolimus w azs jako nowoczesna opcja terapeutyczna u dzieci poniżej 2. Roku życia – przegląd piśmiennictwa
Pimecrolimus as a modern optional treatment of atopic dermatitis in children under 2 years of age – literature review
Paula Mazan, Andrzej Kaszuba, Joanna Narbutt
Streszczenie
Atopowe zapalenie skóry jest przewlekłą, zapalną i nawrotową chorobą skóry występującą u dzieci i dorosłych. W etiopatogenezie obserwuje się szereg czynników, w tym coraz częściej podkreślaną rolę defektu bariery naskórkowej, który występuje zarówno w skórze zmienionej chorobowo, jak i pozornie zdrowej. Obok terapii reaktywnej, będącej standardem leczenia AZS, coraz chętniej wykorzystuje się koncepcję terapii proaktywnej, polegającej na długoterminowej i niskodawkowej terapii miejscowymi środkami o działaniu przeciwzapalnym (glikokortykosteroidy i inhibitory kalcyneuryny), stosowanej po uzyskaniu remisji. Według najnowszych doniesień miejscowe stosowanie pimekrolimusu jest skuteczną i pozbawioną istotnych działań niepożądanych terapią AZS.
Słowa kluczowe: atopowe zapalenie skóry, bariera naskórkowa, terapia proaktywna, miejscowe inhibitory kalcyneuryny, Pimekrolimus
Abstract
Atopic dermatitis is a chronic, inflammatory, relapsing skin disease which occurs in children and adults. In addition to a number of factors, skin barrier dysfunction is referred to as a cause in pathogenesis of AD and occurs in both lesional and seemingly unchanged non-lesional skin. Standard topical treatment of AD includes well-established reactive therapy, as well as proactive approach in a form of long-term, low-dose application of anti-inflammatory therapy which consists of topical glucocorticosteroids and calcineurin inhibitors. Based on current data pimecrolimus appears to be an effective and side-effectfree treatmen of AD.
Key words: atopic dermatitis, skin barier, proactive therapy, calcineurin inhibitors, pimecrolimus

Epilacja metodą IPL – możliwe działania niepożądane. Opis przypadku
IPL epilation – possible side effects. A case report
Aleksandra Kosmala, Ryszard Żaba, Zygmunt Adamski
Streszczenie
Choroby włosów mają ogromny wpływ na jakość życia człowieka. Problem stanowi zarówno wzmożone wypadanie włosów, jak i nadmierne owłosienie. Na przestrzeni lat stosowano różne sposoby redukcji nadmiernego owłosienia. Obecnie do jednej z najskuteczniejszych metod epilacji zalicza się terapię laserową oraz IPL (Intense Pulsed Light). Terapie te nie są jednak pozbawione działań niepożądanych. Do najczęściej występujących skutków ubocznych należą: zmiany skórne (takie jak rumień, plamica, obrzęk, uszkodzenie ciągłości skóry, tj. pęcherze i strupy), zmiany pigmentacji skóry, bliznowacenie oraz infekcje skóry. Autorzy przedstawiają przypadek 36-letniej pacjentki, u której w wyniku epilacji metodą IPL doszło do poparzeń I/II stopnia.
Słowa kluczowe: fotoepilacja, terapia intense pulsed light, działania niepożądane
Abstract
Hair diseases have a significant impact on the quality of human life. The problem is both increased hair loss and excessive hair growth. Over the years, various methods of reducing excessive hair have been used, currently laser therapy and IPL (Intense Pulsed Light) are the most effective methods of epilation. However, these therapies are not free from side effects. The most common side effects of photoepilation are: skin lesions (including erythema, purpura, edema, blisters and crusts), changes in skin pigmentation, scarring and skin infections. The authors present a case of a 36-year-old female patient who suffered from first/second degree burns as a result of IPL epilation.
Key words: photoepilation, intense pulsed light therapy, side effects
 
Pęcherzyca paraneoplastyczna – opis przypadku oraz krótki przegląd piśmiennictwa
Paraneoplastic pemphigus – case report and short literature review
Pola Dobrowolska
Streszczenie
Wprowadzenie: Pęcherzyca paraneoplastyczna jest bardzo rzadkim, potencjalnie śmiertelnym schorzeniem skóry i błon śluzowych występującym u pacjentów z nowotworem, najczęściej hematologicznym.
Cel pracy: Przedstawienie trudnego diagnostycznie przypadku pacjenta z polimorficznymi zmianami skórnymi i śluzówkowymi.
Opis przypadku: Przypadek dotyczy 66-letniego mężczyzny z nowotworem limfoproliferacyjnym w wywiadzie, który zgłosił się na oddział dermatologiczny z powodu zmian nadżerkowych w obrębie jamy ustnej i rozsianych zmian rumieniowo-grudkowych. Zmiany te w badaniu histopatologicznym opisano jako „najbardziej odpowiadające liszajowi płaskiemu”. Po dwóch tygodniach od pierwszej hospitalizacji w badaniu dermatologicznym stwierdzono liczne nowe zmiany o innej morfologii niż uprzednio: rumieniowo-obrzękowe, nadżerkowe i pęcherzowe. Wysunięto podejrzenie pęcherzycy paraneoplastycznej. W trakcie leczenia doustnymi glikokortykosteroidami zmiany skórne ustąpiły. U pacjenta
stwierdzono jednak postępującą duszność. Pomimo leczenia pacjent zmarł.
Wnioski: Przedstawiony przypadek oraz dane z piśmiennictwa wskazują, że diagnostyka pęcherzycy paraneoplastycznej może nastręczać poważne trudności.
Słowa kluczowe: zespół paraneoplastyczny, polimorficzne zmiany skórne, zmiany skórnośluzówkowe, liszaj płaski, zarostowe zapalenie oskrzelików
Abstract
Introduction: Paraneoplastic pemphigus is a very uncommon, often fatal mucocutaneous disease occurring in patients with neoplasms, mainly lymphoreticular malignancies.
Aim: To describe a difficult case of a patient with polymorphous mucocutaneous lesions.
Case report: The case concerns a 66 years old patient with a history of lymphoreticular malignancy, who was admitted to the dermatological ward due to erosive stomatitis and diff use erythematous and popular lesions. On the histopathological examination the lesions were described as ‘lichen planus like’. Two weeks after, during dermatological examination he presented erythematous, erosive and bullous lesions. Paraneoplastic pemphigus was suspected. The cutaneous lesions resolved during treatment. However, the patient had a progressive dyspnea. Despite the treatment the patient died.
Conclusions: Presented case as the literature review show that diagnosis of paraneoplastic pemphigus might cause serious difficulties.
Key words: paraneoplastic syndrome, polymorphous skin lesions, mucocutaneous lesions, lichen planus, bronchiolitis obliterans
 
Dermatologia dziecięca – pytania i odpowiedzi
Mirosława Kuchciak-Brancewicz
Streszczenie
Atopowe zapalenie skóry jest częstą chorobą wieku dziecięcego, dotyczącą około 20% dzieci. To choroba uwarunkowana dziedzicznie, ale wpływ na jej ujawnienie mają czynniki środowiskowe. Dynamika wzrostu zachorowań w krajach uprzemysłowionych jest bardzo duża, dlatego atopowe zapalenie skóry stanowi istotny problem zarówno leczniczy, jak i profilaktyczny. Możemy zatem wpłynąć na kliniczną manifestację, stosując profilaktykę pierwotną. Termin ,,pokrzywka” odnosi się do całej grupy schorzeń, których głównym objawem jest wykwit o charakterze bąbla pokrzywkowego. Wykwitom podstawowym często towarzyszą inne objawy ze strony skóry i tkanki podskórnej oraz narządów wewnętrznych.
Pokrzywka jest objawem wielu schorzeń. U dzieci jest ona najczęściej spowodowana współistniejącą infekcją wirusową, która nie wymaga hospitalizacji. Dziecko od pierwszych minut epizodu pokrzywki powinno jednak pozostać pod opieką lekarską przez kilka godzin ze względu na możliwość anafilaksji lub – u dzieci najmłodszych – narastającego obrzęku krtani. Małe dzieci często zapadają na wirusowe infekcje dróg oddechowych. W wielu przypadkach do leczenia włączony jest antybiotyk. Czasami obok objawów infekcji pojawia się pokrzywka. W tym przypadku trudno stwierdzić, co ją wywołało (wirus czy lek?), a w jej leczeniu zaleca się eliminację czynnika sprawczego, należy zatem odstawić antybiotyk. Nie zaleca się podawania antybiotyku z danej grupy również na dalszym etapie leczenia ze względu na możliwość wystąpienia objawów anafilaksji.
Słowa kluczowe: dzieci, atopowe zapalenie skóry, profilaktyka pierwotna, pokrzywka, objawy towarzyszące, postępowanie
Abstract
Atopic dermatitis is a common childhood disease affecting approximately 20% of children. It is a hereditary condition, but environmental factors influence its disclosure. The dynamics of the growth of incidences in industrialized countries is very large and therefore it is a significant problem both curative and preventive. We can therefore influence the clinical manifestation using primary prophylaxis.
The term „urticaria” refers to the whole group of diseases, whose main lesion is weal. Basic lesions are often accompanied by other symptoms from the skin and subcutaneous tissue as well as internal organs.
Urticaria is a symptom of many diseases. In children, urticaria is most often caused by a co-existing viral infection that does not require hospitalization. However, the child should be under medical care for a few hours from the first minutes of the urticaria episode due to the possibility of anaphylaxis or in the youngest children of the growing laryngeal edema. Young children often get viral respiratory infections. In many cases, an antibiotic is included in the treatment. Sometimes urticaria appears next to the infection symptoms. Because the elimination of the developing agent is recommended in the treatment of urticaria, and we do not know what caused it, the antibiotic should be discontinued. It is not recommended to administer an antibiotic from a given group also later due to the possibility of anaphylaxis.
Key words: children, atopic dermatitis, primary prophylaxis, urticaria, accompanying symptoms, treatment

Nowe prawo unii europejskiej związane z ochroną danych osobowych podczas prowadzenia działalności leczniczej – Rozporządzenie parlamentu europejskiego i rady (UE) 2016/679 Z dnia 27 kwietnia 2016 r.
Rafał Patryn